Personel memnuniyet anketleri, kurumun röntgenini çekmek için en uygun yöntemdir. Ancak anketlerde doğru soru sorulmadığında ise bu röntgen oldukça ters etki yaratabilir. Çalışanlar dürüstçe içini dökmesini beklerken onları savunmaya geçirecek veya yasal olarak başınızı derde sokacak yollara girmemek gerekir. Bu yazımızda personel memnuniyet anketinde yer almaması gerekn 5 konu başlığını sizler için derledik.
1. Kişisel ve Özel Hayatla İlgili Sorular
İş yerinde profesyonel bir sınırın korunması, çalışan güvenliğinin temelidir. Medeni durum, çocuk sayısı, dini inanç veya politik görüşlerin iş performansı hakkında doğrudan bağı yoktur. Bu sorular hem Türkiye’deki KVKK (Kişisel Verilen Korunması Kanunu) hem de etik kurallar çerçevesinde riskli konumdadır.
Çalışan memnuniyetinde bu tarz sorular anketin “kurumsal” havasını bozar ve çalışanda “fişleniyorum” hissi yaratır. Özel hayat, mutlaka ofis kapısının dışında kalmalıdır. O yüzden kişisel ve özel hayatı ima eden sorulardan mutlaka kaçınmak gerekir.
2. Ücret ve Finansal Bilgiler
Ücret sorularının yarattığı 3 temel risk aşağıdaki gibidir:
Veri Kirliliği ve Gereksizlik: İK departmanı zaten her çalışanın ne kadar aldığını kuruşu kuruşuna bilir. Bir ankette çalışana “Gelir düzeyinizden memnun musunuz?” diye sormak, çalışanda testin anonimliğine dair büyük bir şüphe uyandırabilir. Bu şüphe testin gerçek ifadelerle doldurulmasına engel olur.
Adalet Algısı vs. Miktar: Çalışanların mutsuzluğu genellikle aldıkları paranın azlığından ziyade, piyasaya göre düşük aldığı maaşından dolayı kaynaklanır. Ankette çalışanların diğer çalışanlarla kendini maaş olarak kıyaslayabileceği sorular sıkıntı yaratacaktır.
Beklenti Yönetimi Çıkmazı: Eğer bir ankette maaş memnuniyetini soruyorsanız, çalışan doğal olarak bu soruya vereceği cevabın aksiyona dönüşmesini bekleyecektir. Eğer şirket olarak yakın zamanda bir maaş düzenlemesi yapma gücünüz yoksa, bu soruyu sormak sadece var olan hayal kırıklığını resmiyete dökecektir.
3. Kimlik Belirleyici Sorular
Personel memnuniyeti anketlerin en önemli koşulu anonimlik ilkesidir. Bu ilkeyi ihlal edecek diğer konulardan biri de kimlik belirleyici sorulardır. Çalışan ismini vermese bile, onu bulmanıza yarayacak dolaylı sorular dürüstlüğü öldürecektir.
“5 kişiden az olan bir departmanda mısınız?” veya “Kıdeminiz 3 yıl veya 2 yıl mı?” gibi hedef belirleyen sorular, çalışanın kimliğini deşifre etmesine sebep olabilir. Anonimliğin bozulduğu bir ankette veri kalitesi %0’ iner. Yanlış veriyle alınan kararlar ise kuruma fayda değil zarar getirecektir. Bu hassas nokta, sadece veri kalitesini düşürmekle kalmaz, aynı zamanda kurum içindeki psikolojik güven ortamını da temelinden sarsar.
4. Yöneticiler Hakkında Kişisel Yorumlar
Memnuniyet anketlerinde yöneticiler hakkında kişisel yorumlar başlığı, anketin profesyonel bir gelişim aracı mı yoksa bir şikayet kutusu mu olacağını belirleyen ince bir çizgidir.
Anketin amacı, yöneticinin liderlik becerileri ölçmek olmalıdır, karakter özelliklerini değil. “Yöneticiniz sizi seviyor mu?” gibi sorular tamamen öznel düşünceleri kapsar. Bir yönetici çok sempatik olup iş süreçlerini yönetemeyebilir veya mesafeli olup müthiş bir yönetici olabilir. Kişisel duygulara odaklanmak, yöneticinin profesyonel performansını gölgelemektedir.
Eğer bir ankette yöneticiler hakkında ağır kişisek eleştiriler toplanırsa ve raporlar yöneticilerle paylaşılırsa, yönetici-çalışan ilişkisi geri dönülmez şekilde bozulabilir. İK departmanı, bir yöneticinin becerilerini eğitimle geliştirebilir Ancak yöneticimi “duygusal” açıdan beğenmediğini ifade etmek aksiyon alınabilecek bir konu değildir.
5. Şirket Dışı veya Kontrol Dışı Konular
Yalancı Beklenti Yaratma Riski: Çalışanlar, ankette bir konu sorulduğunda, yönetimin o konuda bir iyileştirme yapma niyetinde olduğunu varsayarlar. Özellikle maddi konularda sorular sorduğunuzda bu beklenti mutlaka olacaktır. Eğer şirket bu konuda bir aksiyon almayı yakın zamanda planlamıyorsa bu soruyu sormak sadece var olan hayal kırıklığını artıracaktır.
Odak Kayması: Çalışan memnuniyetini ölçen anketler; şirket içi süreçleri, ekip içi iletişimi ve çalışma ortamını iyileştirmeyi amaçlar. Politika, küresel krizler veya toplumsal olaylar gibi konuları ankete dahil ettiğinizde, çalışanların odakları doğal olarak kayabilir. Bu durum, anketlerin temel amaçlarından uzaklaşmalarını sağlar. Bu tür farklı odak gerektiren soruları anketten uzak tutmak faydalı olacaktır.
Kurumsal Sınırların Aşılması: Şirket, profesyonel bir tüzel kişiliktir; bir siyasi parti veya sosyal tartışma platformu değildir. Çalışanların siyasi görüşlerini veya toplumsal olaylara yaklaşımlarını ölçmeye çalışmak, kurumun tarafsızlığına gölge düşürecektir.
CANSU BORA
Yönetici